ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
عوسمان جەعفەری بۆ هەفتەنامەی ڕێگای کوردستان "چل ساڵە کۆماری ئیسلامی لە پەرتەوازیی پارتەکانی ڕۆژھەڵات کەڵک وەردەگرێت"
محەمەد چاوشین
28 / 6 / 2018

دیمانە: محەمەد چاوشین

عوسمان جەعفەری، سکرتێری یەکێتی دێموکراتی  کوردستان، لەدیمانەیەکدا لەگەڵ ڕێگای کوردستان، وەڵامی کۆمەڵێک پرسیاری پەیوەندیدار بە ڕەوشی ھەنووکەیی ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەداتەوە، ھەروەھا کاریگەری کشانەوەی ئامریکا لە ڕێککەوتننامە ئەتۆمییەکەی لەگەڵ ئێران شڕۆڤە دەکات و تیشکیش دەخاتە سەر ئاستی ھاوکاری و ھەماھەنگی لەنێوان پارتە کوردییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

 ڕێگای کوردستان:ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەژێر سایەی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێراندا لە چ دۆخێکدایە؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: گەلی کورد وەک ھەموو گەلانی تری ناو جوغرافیای ئێران سەرەڕای زوڵم و ستەمی نەتەوەیی، لە دۆخێکی خراپی فەزای ئەمنییەتی و ئابووریدا یەکێک لە سەختترین قۆناغەکانی ژیانی تێدەپەڕێنێت. ئاستی بێکاری و ھەژاری گەیشتووەتە لوتکەی خۆی، دوای چل ساڵ کوردستان ھێشتا وەک خۆی ماوەتەوە و لەڕووی پیشەسازی ھیچ پێشکەوتنێک ڕووی لەوێ نەکردووە، تەنیا ڕێگایەک کە خەڵکی ھەژار و بێ دەرەتان دەیان توانی تۆزێک ژیانی خۆیانی پێ ئیدارە بکەن، کۆڵبەری بوو کە ئەویش لە ساڵێک لەمەوبەر بوو بە قووربانی ئابووری داتەپیوی کۆماری ئیسلامی. ڕۆژ نیە کە خەڵکی ھەژار و داماو لە سنوورەکان نەکۆژرێن و بریندار نەبن بە دوی پاروویەک ناندا.
لە ڕووی سیاسی و کلتووری، فەزای کوردستان وەک چڵ ساڵی ڕابردوو مافە سیاسی و کلتوورییەکان بە زەوت کراوی ھەر ماون و کورد وەک ھاووڵاتی دەرەجە دوو سەیر ئەکرێت و تەنانەت لە چوارچێوەی ئایدۆلۆجیای ڕەسمی کە ئوومەتی ئیسلامیە سەیر ناکرێت.
چالاکی مەدەنی و سیاسی ڕۆژ لە دوای ڕۆژ سنووردارتر دەبێت و کورد ناتوانێت ئیرادەی سیاسی، دیمۆکراتیکانەی خۆی ڕێبەرایەتی بکات و ھەر کەس و لایەنێکی بیھەوێت لەم ڕێگایەدا کارێک بکات سزای زیندان و ئیعدام و ئەشکەنجەیە.
سەرەڕای ئەو ھەموو زوڵم و زۆرەی ڕژێمی تۆتالیتاری ئێران، گەلی کورد ھێشتا زیندووتر لە ڕابردوو لە ئاست تواناکانی بەرھەڵەستی ھەموو ئەو سیاسەتە تۆتالیتاریانەی ڕژێمی کردووە و کۆڵی نەداوە و لەھەر بۆنە و موناسبەتێکی سیاسی، کلتووری و کۆمەڵایەتی وڵامی شیاوی ڕژێمی داوەتەوە.

 ڕێگای کوردستان:بە بڕوای ئێوە، ئەو دۆخە ھەستیارەی ئێستا، چ ئەرکێک دەخاتە سەرشانی ھێز و لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان؟

 عوسمان جه‌عفه‌ری: ئێمە وەک ھێز و لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئۆپۆزسیۆنی دەرەوەی وڵاتین، لە دۆخە ھەستیارەکانی مێژوودا، ئامادەبوون لە نێو گۆڕەپانەکە مەرجی سەرەکیە، بۆ ئەوەی بتوانین ئەرکەکانمان وەک ھێزە ئازادیخواز و ڕزگاریخوازیەکان جێبەجی بکەین دەبێ لە سێ بەرەی جیاواز و پێکەوە گرێدراو ھەوڵەکانمان چڕ بکەینەوە، یەکەم ئەوەی کە دەبێ ھەموو لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژھەڵات لە بەرەیەکدا کۆ ببینەوە و خۆمان ڕێکبخەین و ببینە خاون پلاتفۆرمێکی ھاوبەش کە بتوانین دیسکۆرس و وتمانێکی نەتەوەیی و کوردستانیمان ھەبێت کە بەرنامەی داھاتووی جێگیرکردنی سیستەم و یاسای تێدا بێت، دوویەم شت ئەوەیە کە ھەوڵێکی ھەماھەنگ ھەبێت بۆ ڕێکخستنی جەماوەری لە ناوخۆی وڵات و کاناڵیزە و ڕێبەرایەتی کردنی ناڕەزایەتیەکان بە شێوەیەکی مەدەنی و سیاسی، ڕێکخستنی جەماوەری و گڕیدانی جەماوەری ناڕازی بە یەکەوە بە دوور لە ھەرجۆرە دەستتێوەردانێکی چەکدارانە دەتوانێت کاریگەری لە سەر ورەی خەڵک دابنێت کە بە ورەیەکی بەرزەوە بێنە مەیدان و ھەروەھا ڕژیمیش نەتوانێت دۆخەکە بە قازانجی خۆی بشکێنێتەوە، بەڕای من ئەم ئەرکەیان وریایی و وشیارییەکی فراوانی دەوێت و دوای درووستکردنی بەرەیەکی یەکگرتوو دەتوانێت باشترین ڕێکار بێت بۆ زاڵ بوون بە سەر ڕژیمدا، ئەرکێکی تر کە یارمەتیدەر دەبێت بۆ دۆزی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، دیپلۆماسی بەرفراوانی دەرەوەیی و ناوچەییە کە قورسایی کورد لە ئێران دەربخات، بۆ ئەم مەبەستە ھەماھەنگی و یەکگوتاری ھێزەکان پێویستە کە ئەویش بە درووست کردنی بەرەیەک لە ھەموو ھێزەکانی ڕۆژھەڵات دێتە دی.

ڕێگای کوردستان:زۆرجار دەگوترێ کە خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، کراوەتە قووربانی  بۆ ئەزموونی باشووری کوردستان، ئایا بۆچوونی ئێوەش ھەر وایە؟

 عوسمان جه‌عفه‌ری: پێم وانیە وابێت، دەتوانین بڵێین ڕەوشی ژئۆپۆلۆتیکی ناوچەکە و ئەو زروفە نالەبارەی کە ساڵانێک بەرۆکی باشووری کوردستانی گرتبوو وای دەخواست کە ھێزەکانی ڕۆژھەڵات چالاکی چەکدارییان نەبێت و بەھەستیاری مامەڵە لەگەڵ دۆخی باشووردا بکەن.

ئەگەر کەم و کوورتیەک ھەبووبێت یان ئێستاش ھەیە لەوانەیە بگەڕێتەوە بۆ خودی ھێزەکانی ڕۆژھەڵات. بە ھەر حاڵ وەک ئەرکی نەتەوەیی ھێزەکانی ئەم دوو پارچەیە یارمەتی زۆری یەکتریان داوە و مێژوویەکی دوور و درێژیان پێکەوە ھەبووە. دەکرێ لەھەندێک قۆناغ ڕەچاوی بەرژەوەندییەکانی یەکتریان کردبێت و لە داھاتووشی دا ھەر ئەم شتانە ڕوو دەدەن.

 ڕێگای کوردستان:ئاستی ھاوکاری و ھەماھەنگی نێوان ھێزە کوردییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەچ ئاستێک دایە؟ ئایا دەکرێ بڵێین ھەماھەنگی نێوان ئەو ھێزانە لەقەدەر ئەو قۆناغە ھەستیارەی ئێستا دایە؟

 عوسمان جه‌عفه‌ری: بەداخەوە ئاستی ھاوکاری و ھاوئاھەنگی زۆر لاوازە و پەرتەوازەیی باڵی کێشاوە بەسەر حیزبەکانەوە و نەتوانراوە وەک پێویست پێکەوە کاری ھاوبەش بکەن. قۆناغەکە ئەوە دەخوازێت ھەرچی زووتر دەست بەکاری ھاوبەش بکەن، دەبێ ناکۆکیەکان وەلا بنرێت و ڕۆحی پێکەوە بوون بۆ خەباتێکی سەرتاسەری لە نێوانماندا درووست بکرێت، چل ساڵە کۆماری ئیسلامی لەم پەرتەوازیی  و دوور بوونەوە کەڵک وەردەگرێت و ھێز و پۆتانسیەڵی ھێزەکانی لاواز کردووە.

بەم دوایانەدا ناوەندی ھاوکاری ھێزە کوردیەکانی کوردستانی ئێران لە پێنج لایەن درووست بوو کە ئەمە ھەنگاوێکی باشە و ھیوادارم قۆناغەکانی تر تێپەڕێنێت و بتوانێت ببێت بە بەرەیەک کە ھەموو لایەنەکانی تر و ھەموو ھێز و کەسایەتیەکانی تر لە ناوەو و دەرەوە لە خۆ کۆکاتەوە و ببێت بە نوێنەری ڕاستەقینەی گەلی کورد لە ناوەو و دەرەوە.

 ڕێگای کوردستان:بەکشانەوەی ئامریکا لە ڕێککەوتنە ئەتۆمییەکە بەبڕوای ئێوە چ ڕوو دەدات؟ مانەوە و نەمانەوەی ئامریکا لەو ڕێککەوتنەدا، ئایا ھیچ بەرژەوەندییەکی بۆ کوردی ڕۆژھەڵاتی کوردستان پێوەیە؟ یان بەشێوەیەکی گشتی ئەو کشانەوەیە دەتوانێ چ کاریگەرییەک بۆسەر نیزامی کۆماری ئیسلامی دابنێت؟

 عوسمان جه‌عفه‌ری: رێککەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران، بوو بە ھۆی ئەوەی کە کۆماری ئیسلامیی ئێران، ھیوایەک بدات بە خەڵکی ئێران کە ئابووری وڵات ڕوو لە باش بوون دەکات و ئاستی ژیان و گوزەرانی خەڵک گۆڕانکاریی باشتر دەبینێت، نزیکەى دوانزە ساڵی بەردەوام خەڵکی ئێران سەرقاڵی ڕێککەوتنی ئەتۆمی کرا کە کۆماری ئیسلامی لەگەڵ کۆمەڵگەی جیھانی ڕێکدەکەوێت و گەلانی ئێرانیش ھاوتەریب و ھاوکات لەگەڵ ئەو ڕێککەوتنە، دەریچەیەکیان بۆ دەکرێتەوە کە ژیانیان بگۆڕن، کلیلی دەوڵەت و چارەسەریی کێشەکان نەتەنیا قوفڵی ژیانی خراپی ھاووڵاتیانی نەکردەوە بەڵکوو بە ھۆی سیاسەتە ئەمپریالیستیەکانیەوە کە دەیەوێت ھەموو ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین بخاتە بن ھژموونی و سامناکیی خۆیەوه، جارێکی دیکە گەلانی ئێرانی تووشی نائۆمێدی کردووە کە ئەمجارەیان بە دەرچوونی ئامریکا لە ڕێککەوتنە ئەتۆمییەکە کە لە ئێران بە بەرجام ناسراوە، خودی کۆماری ئیسلامی و کۆی سیستەمەکە بۆ خۆی لە کێشەی ڕەوایەتیبووندا گومانی لە خۆی ھەڵگرتووە و ترسی ئەوەی لێ نیشتووە کە خەڵکی ئێران بە بێ ھیوا بوونیان لە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی، ئیمکان و ئەگەری ئەوە ھەیە دژی ڕژیم سەرھەڵبدەن و کۆماری ئیسلامی لە ناوخۆوە تووشی ھەرەس و ڕووخان بێت کە دەسەڵاتدار و کاربەدەستانی  ڕژیمیش بۆ خۆیان باس لەو ئەگەرە دەکەن.

دەبێ بووترێت کە ڕوونترین دەرئەنجام کە سەرەکیترینشیان دەبێت خراپبوونی باری گوزەرانی خەڵکی و دۆخی ئابووریی وڵات دەبێت کە کۆمەڵگەی ئێران بە ھۆی سیاسەتە ھەڵەکانی کۆماری ئیسلامییەوە، نێزیک بە چل ساڵە، ئاستی گوزەرانی خەڵکی لە پلەیەکی نزمدا ھێشتووەتەوە و بەشێکی زۆر و فراوانی خەڵکی ئێران لە ژێر ھێڵی ھەژارییەوە ژیان دەکەن. بە تێکچوونی ڕێککەوتنی ئەتۆمی، دەبێ بووترێت کە کاریگەریی ڕاستەوخۆی لە سەر ژیانی خەڵک دەبێت و خەڵک زیاتر ھەژارتر دەبن و ژیان تەنگیان پێھەڵدەچنێت چونكه ئەوە دەسەڵاتدارانن کە سەروەت و سامانی فراوانیان لە بەردەستایە بەڵام زۆرینەی کۆمەڵگەی ئێران لە دەرئەنجامی سیاسەتە ھەمەجۆرەکانی کۆماری ئیسلامی، تووشی ھەژاری و بنەبڕبوونی سەروەت و سامان بوون.

دەرئەنجامێکی تری تێکچوونی ڕێککەوتنی ئەتۆمی، تۆندئاژۆکانی نێو دەسەڵات و ھەروەھا دەسەڵاتی سوپای پاسداران زیاتر و فراوانتر دەبێت، چونکە ئەو ڕەوتەی کە شکستی ھێنا لە ڕێککەوتنەکە ڕەوتی ڕیفۆرمخواز و میانڕەو بوو کە پەرۆشی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامییە و وا بۆی دەچێت کە ڕژیم لە لێواری ھەرەسھێنانی ناوخۆییە و ڕووبەڕووی قین و تۆڵەی خەڵک دەبێتەوە کە ھەروایشە، بۆ ئەوەی کە ئەو ھەرەسھێنانە پێشی پێبگیردرێت، سوپای پاسداران بە شێوەی ڕاستەوخۆ و بە یارمەتی توندئاژۆکان جڵەوی دەسەڵاتی سیاسی و ڕێبەرایەتی وڵات بگرێتە دەست کە دیارە چ ئاکامێکی کارەساتباری لێدەکەوێتەوە و کەشی وڵات ڕوو لە سەربازی و ئەمنییەتی بوون دەبات کە دیسان لە زەرەری گەلان و خەڵکی ھەژاری ئێرانە.

ئەم دیمانەیە لە ژمارەی ١١٣ی بەرواری ٥/٦/٢٠١٨ی هەفتەنامەی ڕێگای کوردستان بڵاو کراوەتەوە کە حیزبی شیوعی کوردستان بڵاوی دەکاتەوە



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
ووتاری کوردی
پەیام و بەیاننامە بە بۆنەی چواردەهەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان
پە‌یامی یه‌كێتیی دیموكراتی كوردستان به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی كرێكار
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی