ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
سایكس پیكۆی سیاسی نوێ بەڕێوەیە هەڵوێستی كورد چی دەبێت؟
محەممەدی خۆشچێهرە
19 / 12 / 2015
لە سایكس پیكۆی سیاسی نوێدا نەخشەی سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەبێ گۆڕانكاری دەمێنێتەوە

بە دەست پێكردنی شەڕی شیعە و سونە لە عێراق و دواتر لە شەڕی ناوخۆی سووریا و قوت بوونەوەی دیاردەی ترسێنەری داعش هەموو كەس و لایەنێك وایان بیر دەكردەوە كە نەخشەی سیاسی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست گۆڕانكاری تێدا دەبێت و وڵاتی سووریا و عێراق تووشی دابەشبوونی جوگرافیایی دەبن و نەخشەی سیاسی ئەو دوو وڵاتە وەك خۆی نامێنێتەوە، لە ڕاستیدا ئەوەی كە لە ئەم ساڵانەی دواییدا لە عێراق و سووریا ڕوویدا وای نیشاندا كە چیدیكە ئەو دوو وڵاتە نابنەوە وڵاتەكەی جاران و ئەو نەخشەیەی كە لە پەیمانی سایكس پیكۆدا دانرابوو و بۆ ماوەی نێزیك بە سەدەیەك كاری پێكرابوو لە ئێستادا هەڵوەشێنراوەتەوە.
ئەگەرچی هێشتاكە زووە كە دوا ئەنجامی گۆڕانكاریە سیاسی و ئاكامی ڕووداوەكانی ناوچەكە بخوێنرێتەوە بەڵام بە لە بەچاو گرتنی بڕیارنامەی ئەنجوومەنی ئاسایشی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان سەبارەت بە پرسی ئاشتی لە سووریا و ئەو ڕێككەوتنەی كە وڵاتە زلهێزەكانی جیهان و ناوچەكە سەبارەت بە بەدیهێنانی ئاشتی و كۆتایی هێنان بە شەڕی سووریا لە سەری ڕێككەوتوون هەڵوێستێكی ڕوونی تێدا بەدی دەكرێت و ئەوەش ئەوەیە كە نەخشەی جوغرافیای سیاسی سووریا وەك خۆی دەمێنێتەوە و هیچ دابەشبوونێكی تێدا ناكرێت.
وەك كورد زەرەرمەندی یەكەمین لەم هەڵوێستەی زلهێزەكان، گەرچی پرسی كورد لە ناوچەكە پرسێكی سەرەكیە و كوردیش لەم شەڕەی دواییدا بەشێكی سەرەكی بووە لە بەرەی دژەتیرۆر و دژەداعشیدا بەڵام پێگەی سیاسی كورد لە ئاستی جیهانیدا ئەو پێگەیە نییە كە بتوانێت كاریگەری دابنێت لە سەر بڕیارە نێونەتەوەییەكان و زلهێزەكان ناچار بكات مل بۆ داخوازیەكانی كورد بدەن كە ئەویش چەندین هۆكاری هەرێمی و ناوخۆیی هەیە و لێرەدا ناچمە نێو ئەو باسەوە بەڵام هەر ئەوەندەی كە هەموو كوردێك و هەموو هێزێكی سیاسی ئەوە باش دەزانێت كە ناتەبا بوونی توركیا و عەرەب و ئێران لە سەر هەر پرسێك لە ناوچەكەدا لە سەر پرسی كورد هاودەنگ و هاوڕان و ناهێڵن كورد بگات بە ئاواتە نەتەوەیی و ڕەواكانی.
دیارە ئەوەی كە لە ئێستا لە ناوچەكە ڕوودەدات لە ئەنجامی بەریەككەوتنی بەرژەوەندیەكانی زلهێزە جیهانیەكان تایبەت ڕووسیا و ئامەریكایە و دواتر ململانێ ناوچەییەكانی توركیا و ئێران و عەرەبستانی سعودیایە و هەروەها بەشێك لە ئاڵۆزیەكان بۆ بێ بەشكردنی كورد دەگەڕێتەوە لە دابین كربوونی مافی لە نێوان چوار وڵاتی ناوچەكە.
دوای ئەم چەند ساڵەی شەڕ لە عێراق و سووریا، هاوكێشە سیاسیەكان بەرەو هاوسەنگ بوونی نێوان هێزە جیهانی و هەرێمیەكان هەنگاو دەنێت و لەم بڕیارەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ دەستپێكردنی پرۆسەی ئاشتی لە سووریا و بەگژداچوونەوەی تیرۆر و لە بن هێنانی داعش ئاماژەكان بەرەو ئەوە دەچن كە بە بێ دابەش بوونی جوگرافیایی ئەم وڵاتانەی ناوچەكە هاوسەنگی لە نێوان كورد و عەرەب و توركدا دابنرێت بە شێوەیەك كە هەم كورد ڕازی بێت و هەمیش تورك و عەرەب و ئێرانیەكان، كە ئەنجامی ئەم هاوسەنگیە، هاوسەنگی لە نێوان سعودیا و توركیا و ئێرانیش بە هەمان شێوە درووست دەبێت كە هاسەنگ ڕاگرتنی هاوكێشە سیاسیەكانی ئەم سێ زلهێزەی ناوچەكە دواجار هاوسەنگی دووزلهێزی جیهانی واتە ڕووسیا و ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.
گەرچی هاوسەنگی هێز لە ناوچەكە لە بەرژەوەندی ئاشتی و ئاسایشی جیهان دایە بەڵام بۆ ئێمەی كورد دەسكەوتێكی وەك سەربەخۆ بوونی تێدا نابێت و ئەتوانین ناوی لێ بنێین سایكس پیكۆیەكی نوێ كە لەم سایكس پیكۆ نوێیەدا گەرچی سنورە جوغرافیاییەكان وەك خۆی دەمێنێتەوە بەڵام سیستەمە سیاسیەكان و دابەش بوونی دەسەڵاتەكان بە شێوەیەكی نوێ دەبێت كە هەم كورد و هەم لایەنەكانی تر وەك شیعە و سونە بەشدار بن لە دەسەڵاتە سیاسیەكان.لێرە بەدواوە پرسیاری گرنگ ئەوەیە كە تاچەندە لە داڕشتنەوەی ئەم سایكس پیكۆ سیاسیە نوێیەدا كورد وەك بەشێكی سەرەكی لە پێكهاتەی ناوچەكە بەشداری ڕاستەقینەی سیاسی و شەریكی بەرژەوەندیە گشتیەكانی ناوچەكە دەبێت؟ ئایا كورد ئامادەیە كە بە هێزەوە و بە یەكگرتووی بچێتە نێو ئەم سایكس پیكۆ سیاسیە نۆیە یان وەك سایكس پیكۆ جوغرافیاییەكە بە پارچەكراوی دەمێنێتەوە؟ وڵام ڕوونە    
   



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
ووتاری کوردی
پە‌یامی یه‌كێتیی دیموكراتی كوردستان به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی كرێكار
پەیامی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان سەبارەت بە ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژن
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی