ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
مرۆڤ لە نێوان دین و ئیماندا
ئارەش کەریمی
23 / 10 / 2016
مرۆڤ هیچ سەردەمێکی لە بیر نایەت کە ژیانی پەتی بووبێت لە خورافات ، ئەفسانە، ئایین و دین، ئەوە تایبەتمەندی مرۆڤە کە بە بێ هێزێکی مەعنەوی توانای ڕووبەڕوو بوونەوە لە گەڵ مەترسیەکانی ژیانی ڕاستەقینە و زیندووی خۆی و هەروەها ژیانی پاش مردنی نەبووە و بۆ خۆ ئارام کردن و دڵنیایی دانەوەی دەورووبەر و کۆمەڵگەکەی بەرامبەر بە ترسەکانی و پرسیاری ڕووداوە سروشتیەکان، ناچار بووە کە وەڵامێکی هەبێت تا بتوانێت وزەی ژیانی تێدا بێت و لە ترس و نەزانیندا نەتۆقێت.
بۆ سەرکەوتن بە سەر ترس و بۆ ئارام کردنەوە، مرۆڤ دیرۆک و ئەفسانە و ئایینە جۆراوجۆرەکانی خولقاند کە هەم بۆ دڵنەوایی خۆیی و کۆمەڵگە مرۆییەکان و هەمیش بۆ ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی کۆمەڵگەی مرۆیی بەکاری بهێنێت، پێویست بوو کە داهێنەری مەرامێکی ئایینی بێت کە بتوانێت ژیانی خۆی پێ ڕێک بخات و بۆ بەرگری کردن لە ئاسایشی کۆمەڵایەتی و پاراستنی کۆمەڵگەکەی لە کۆمەڵگەی دوژمن، بیانوویەکی هەبێت کە سەرەوەی هێزی بینینی گشتی بێت کە نەتوانرێت بە ئاسانی بکەوێتە بەر گومان و ڕەخنە و خۆ دزینەوە لە یاساکانی، تا هەم کاریگەری هەبێت بۆ بەهێز بوون بەرامبەر بە ترس و هەمیش ترسێنەر بێت بەرامبەر بە سەرکێشی لە یاسا و دەستدرێژی بۆ سەر مافی گشتی و بزوێنەرێک بێت بۆ بەرگری کۆمەڵایەتی و سیاسی کۆمەڵگە و خێڵ و نیشتمان یان هاندەرێک بێت بۆ دەستخستنی سوودی فراوانتر بە داگیر کردنی خاک و ئاوی کۆمەڵگەکانی تر لە ژێر باوەڕ و دیرۆک و ئەفسانە و ئایینی جیاواز و بە بیانووی دۆژمنایەتی خوداکان یان ئایین و دینەکان. مێژووی مرۆڤ لێوانلێوە لە ئەو جۆرە لە هەڵوێستی ئایین و دینەکان بە ئەم سەردەمەیشەوە. 
گەرچی درێژە دان بەم بابەتە پێویستی بە کردنەوەی فراوانتر هەیە بەڵام لێرە مەبەستمان کردنەوەی ئەو دەلاقەیە کە مرۆڤ لە دین و ئیماندا چۆن هەڵوێستی هەیە؟ دین یان ئیمان کامیان بەرهەمهێنی ئاسایش و هێمنی و پێکەوە ژیان و خۆشەویستین؟
لە ڕاستیدا هەموو ئەفسانە خۆرافیەکان و ئایین و دینەکان باس لە بەخشینی هێمنایەتی و تەناهی بۆ کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەکەن و بانگەشەی بەرهەمهێنانی خۆشەویستی لە نێوان مرۆڤەکان بە هەموو ڕەنگ و فیکرە جیاوازەکانەوە دەکەن بەڵام لە واقیع و کردەوەشدا دەبینین کە هەر لە سەرەتای مێژووەوە و بە شەڕی خوداکانی ئەفسانەکان تا شەڕی سەردەمدارانی دینە ئاسمانیەکان ژیانی مرۆڤ پڕ بووە لە داستانی شەڕ و سەرکەوتن و کوشتن و خوێنڕێژی و بە ژیانی ئەم سەردەمەشەوە دەبینین کە هەمان داستان دووبارە بووەتەوە. هەمان کوشتن و هەمان داگیر کردن و ڕاوڕووت کردنی لایەنگرانی ئایین و مەزهەبەکانی تر بووەتە بەرهەمی سەپاندنی دید و بۆچوونە دینداریەکان. دین گەرچی بەرنامەیەکە بۆ ئیماندار کردنی ئینسان بەلام لە هەمان کاتدا بووەتە کەرەستەیەک بۆ داگیر کردن و سوتاندن و کاولکاری و کوشتن و بندەست کردن و ملکەج کردن. هەموو ئەمانە دژی ئەو پەیامانەی دینەکان و مەزهەبەکانە، کە مۆژدە و بەڵێنی ژیانێکی پڕ لە تەناهی و هێمنی و خۆشەویستی بۆ مرۆڤەکان دەدات.
دین ڕوویەکی ئاشکرای هەیە کە دەتوانێت ڕاست بێت یان هیچ ڕاستیەکی تێدا نەبێت، دەتوانێت کەسی دیندار ڕاستگۆ بێت یان هیچ باوەڕی بە دین و بەرنامە دینیەکان نەبێت و تەنیا لە بەر قازانج و بۆ گەیشتن بە مەرامی دڵخوازی تاکە کەس و گرووپ دین وەک کەرەستەیەک بەکاربێنێت و بە ئاشکرایش ئەرکە دینیەکان جێبەجێ بکات، لێرە تەنها بەرهەمی تاکی دیندار و کردار و کردوەی و ئامانج و دەستکەوتەکانی دەرخەری ئەو ڕاستیە دەبێت کە پەیامی ئایین و دینەکەی چۆناوچۆن دەگوازێتەوە بۆ هێمنایەتی و خۆشەویستی نێوان مرۆڤەکەن بە هەموو ڕەنگ و دەنگ و فیکرە جیاوازەکانیەوە.
زۆر جار کە باس لە دین دەکرێت باسی ئیمانیش دەکرێت، دین ڕووی ئاشکرای هەیە کە ئەرکەکانی دەبێ بە ئاشکرا کردەوەیی بکرێت و کرداری بەرهەستی هەیە و ڕۆژانە دەبینرێت کە کەسەکان ڕایی دەکەن، بەڵام ئیمان لە ڕاستیدا بابەتێکی تەواو جیاوازە لە کردەوەی ئاشکرا و بەرهەستی بوون، ئیمان لە دڵدایە و دیار نییە بەڵام بە هەمان شێوە کە دینەکان بەرهەمی بەرهەستیان هەیە لە کۆمەڵگەدا بە هەمان شێوە ئیمان بەرهەمی هەیە کە تاکەکان بەرجستەی دەکەنەوە ئەویش هێمنایەتی کەسی ئیماندار و بوونی خۆشەویستی بۆ هەموو گیاندار و خولقێنراوێکە کە لە کردەوە و کردارە بەرهەستەکانی کەسی ئیماندار دەر دەکەوێت و خاوەن ڕەوشتێکی دەکات کە خۆشەویستی و بەزەیی و ڕێز دەبێتە سەرەکیترین و دواهەمین هەڵوێستی لە هەڵسووکەوتی لە گەڵ هەموو مرۆڤ و گیانلەبەر و ژینگەیدا. لێرەدا مرۆڤ نرخی خۆی دەبێ بزانێت لە نێوان دین و ئیماندا، دین وەک کەرەستە و ئیمان وەک ئامانج، کامیان دەتوانێت خولقێنەری خۆشەویستی و هێمنی و تەناهی بێت؟ 



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 62
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
ووتاری کوردی
پە‌یامی یه‌كێتیی دیموكراتی كوردستان به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی كرێكار
پەیامی یەکێتیی دیموکراتی کوردستان سەبارەت بە ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژن
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی